线代 A1 笔记 第 10 部分(矩阵逆/分块 习题课)

Last updated on April 10, 2026 6:12 PM

P1

Statement

已知 AA 可逆,问 A,B,C,DA,B,C,D 满足什么条件的时候 [ABCD]\begin{bmatrix} A & B \\ C & D \\\end{bmatrix} 可逆?求之。

Solution

类似于普通矩阵求逆,一步步初等变换吧。先用第一行左乘 −CA−1-CA^{-1} 再加到第二行上,得到

[ABI00D−CA−1B−CA−1I]\begin{bmatrix} A & B & I & 0 \\ 0 & D-CA^{-1}B & -CA^{-1} & I \\\end{bmatrix}

再把 AA 变成单位阵,即第一行左乘 A−1A^{-1},

[IA−1BA−100D−CA−1B−CA−1I]\begin{bmatrix} I & A^{-1}B & A^{-1} & 0 \\ 0 & D-CA^{-1}B & -CA^{-1} & I \\\end{bmatrix}

接下来需要消去 A−1BA^{-1}B,还要让 E=D−CA−1BE=D-CA^{-1}B 变成单位阵,这就需要 E=D−CA−1BE = D-CA^{-1}B 可逆。第二行乘上 E−1E^{-1},得到

[IA−1BA−100I−E−1CA−1E−1]\begin{bmatrix} I & A^{-1}B & A^{-1} & 0 \\ 0 & I & -E^{-1}CA^{-1} & E^{-1} \\\end{bmatrix}

第二行左乘上 −A−1B-A^{-1}B 加到第一行上:

[I0A−1+A−1BE−1CA−1−A−1BE−10I−E−1CA−1E−1]\begin{bmatrix} I & 0 & A^{-1}+A^{-1}BE^{-1}CA^{-1} & -A^{-1}BE^{-1} \\ 0 & I & -E^{-1}CA^{-1} & E^{-1} \\\end{bmatrix}

所以

[ABCD]−1=[A−1+A−1BE−1CA−1−A−1BE−1−E−1CA−1E−1]=[A−1+A−1B(D−CA−1B)−1CA−1−A−1B(D−CA−1B)−1−(D−CA−1B)−1CA−1(D−CA−1B)−1]\begin{aligned} \begin{bmatrix} A & B \\ C & D \\\end{bmatrix}^{-1} &= \begin{bmatrix} A^{-1}+A^{-1}BE^{-1}CA^{-1} & -A^{-1}BE^{-1} \\ -E^{-1}CA^{-1} & E^{-1} \\\end{bmatrix} \\ &= \begin{bmatrix} A^{-1}+A^{-1}B(D-CA^{-1}B)^{-1}CA^{-1} & -A^{-1}B(D-CA^{-1}B)^{-1} \\ -(D-CA^{-1}B)^{-1}CA^{-1} & (D-CA^{-1}B)^{-1} \\\end{bmatrix} \end{aligned}

P2

Statement

求如下矩阵的逆:

A=[123⋯n012⋯n−1001⋯⋮⋮⋮⋮200⋯01]A= \begin{bmatrix} 1 & 2 & 3 & \cdots & n \\ 0 & 1 & 2 & \cdots & n-1 \\ 0 & 0 & 1 & \cdots & \vdots \\ \vdots & \vdots & \vdots & & 2 \\ 0 & 0 & \cdots & 0 & 1 \\\end{bmatrix}

Solution

观察发现若设 JJ 为 nn 阶若当块,则

A=I+2J+3J2+⋯+nJn−1A= I+2J+3J^2+ \cdots +nJ^{n-1}

我们用错位相减法:

AJ=J+2J2+3J3+⋯+(n−1)Jn−1A−AJ=I+J+J2+⋯+Jn−1A(I−J)2=(I−J)(I+J+J2+⋯+Jn−1)=I\begin{aligned} AJ &= J + 2J^2 + 3J^3 + \cdots + (n-1)J^{n-1} \\ A - AJ &= I + J + J^2 + \cdots + J^{n-1}\\ A(I-J)^{2} &= (I-J)(I+J+J^{2}+ \cdots +J^{n-1})\\ &= I \end{aligned}

所以 A−1=(I−J)2A^{-1} = (I-J)^2。

P3

Statement

设 A,B,C,DA,B,C,D 都为 nn 阶方阵,且 AC=CAAC=CA,问是否一定有

∣ABCD∣=∣AD−CB∣\begin{vmatrix} A & B \\ C & D \\\end{vmatrix} = |AD-CB|

Solution

这题没说 AA 一定可逆,所以会比较棘手。

先考虑 AA 可逆的情形,此时我们对其施加初等变换可以知道

[I−CA−1I][ABCD]=[ABD−CA−1B]∣ABCD∣=∣ABD−CA−1B∣=∣A∣∣D−CA−1B∣=∣AD−ACA−1B∣=∣AD−CB∣\begin{aligned} \begin{bmatrix} I & \\ -CA^{-1} & I \\\end{bmatrix} \begin{bmatrix} A & B \\ C & D \\\end{bmatrix} &= \begin{bmatrix} A & B \\ & D-CA^{-1}B \\\end{bmatrix} \\ \begin{vmatrix} A & B \\ C & D \\\end{vmatrix} &= \begin{vmatrix} A & B \\ & D-CA^{-1}B \\\end{vmatrix}\\ &= |A||D-CA^{-1}B|\\ &= |AD - ACA^{-1}B|\\ &= |AD - CB| \end{aligned}

最后一步用到了 AC=CAAC=CA 的性质。

而 AA 不可逆的情形就比较麻烦了,考虑摄动法。考虑 A+tIA+tI。(A+tI)C=AC+tC=CA+tC=C(A+tI)(A+tI)C = AC + tC = CA + tC = C(A+tI),可交换性仍满足。∣A+tI∣|A+tI| 为关于 tt 的 nn 阶多项式,根是有限个的。

那么令 δ=min⁡ti>0{ti}\delta = \displaystyle \min_{t_i> 0}\left\{ t_i \right\},其中 tit_i 为 A+tI=0A+tI=0 的根。

则在 t∈(0,δ)t\in(0,\delta) 这个区间内,对于任意小的 tt 我们都有 ∣A+tIBCD∣=∣(A+tI)D−CB∣\begin{vmatrix} A+tI & B \\ C & D \\\end{vmatrix} = |(A+tI)D - CB| 成立。注意到当 t→0t\to 0 时,两边分别会收敛到 ∣ABCD∣\begin{vmatrix} A & B \\ C & D \\\end{vmatrix} 和 ∣AD−CB∣|AD-CB|,得证。

P4

Statement

求 EE 的逆,其中 ∏i=1nai≠0\displaystyle \prod_{i=1}^{n} a_i\ne 0。

E=[1+a11⋯111+a2⋯1⋮⋮⋮11⋯1+an]E = \begin{bmatrix} 1+a_1 & 1 & \cdots & 1 \\ 1 & 1+a_2 & \cdots & 1 \\ \vdots & \vdots & & \vdots \\ 1 & 1 & \cdots & 1+a_n \\\end{bmatrix}

Solution

注意到 EE 可以拆成:

E=diag⁡{a1,⋯ ,an}(In+[1/a11/a2⋮1/an][1⋯1])E = \operatorname{diag}\left\{ a_1, \cdots ,a_n \right\}\left( I_n + \begin{bmatrix} 1 / a_1 \\ 1 / a_2 \\ \vdots \\ 1 / a_n \\\end{bmatrix}\begin{bmatrix} 1 & \cdots & 1 \\\end{bmatrix} \right)

右边的式子符合 I−ABI - AB 的形式,所以改号拉开填逆,我们注意到 I+[1⋯1][1/a11/a2⋮1/an]I + \begin{bmatrix} 1 & \cdots & 1 \\\end{bmatrix}\begin{bmatrix} 1 / a_1 \\ 1 / a_2 \\ \vdots \\ 1 / a_n \\\end{bmatrix} 的逆就是 (1+1a1+⋯+1an)−1\displaystyle \left( 1 + \frac{1}{a_1}+ \cdots +\frac{1}{a_n} \right) ^{-1},于是

E−1=(In−(1+1a1+⋯+1an)−1[1/a11/a2⋮1/an][1⋯1])diag⁡{1a1,⋯ ,1an}E^{-1} = \left( I_n - \left( 1 + \frac{1}{a_1}+ \cdots +\frac{1}{a_n} \right) ^{-1} \begin{bmatrix} 1 / a_1 \\ 1 / a_2 \\ \vdots \\ 1 / a_n \\\end{bmatrix}\begin{bmatrix} 1 & \cdots & 1 \\\end{bmatrix}\right) \operatorname{diag}\left\{ \frac{1}{a_1}, \cdots ,\frac{1}{a_n} \right\}

发现 (In−BA)−1=In+B(Im−AB)−1A(I_n - BA)^{-1} = I_n + B(I_m - AB)^{-1}A 还是很好用的。

事已至此先睡觉吧。

P5

Statement

设 AA 为 n (n≥2)n~(n\ge 2) 级方阵,A∗A^{*} 为 AA 的伴随矩阵,证明:

rank⁡(A∗)={n,rank⁡(A)=n1,rank⁡(A)=n−10,rank⁡(A)<n−1\operatorname{rank}(A^{*})=\begin{cases} n, & \operatorname{rank}(A)=n \\ 1, & \operatorname{rank}(A)=n-1\\0,&\operatorname{rank}(A)<n-1 \end{cases}

Solution

当 rank⁡(A)=n\operatorname{rank}(A)=n 时,由 AA∗=∣A∣IA A^{*} = |A|I,知 ∣A∣∣A∗∣=∣A∣n|A||A^{*}| = |A|^n,即 ∣A∗∣=∣A∣n−1≠0|A^{*}|=|A|^{n-1}\ne 0,故 rank⁡(A∗)=n\operatorname{rank}(A^{*}) = n。

当 rank⁡(A)<n−1\operatorname{rank}(A)<n-1 时,AA 的任意 n−1n-1 阶子式均为 00,所以 A∗=0A^{*} = 0,rank⁡(A∗)=0\operatorname{rank}(A^{*}) = 0。

比较棘手的是 rank⁡(A)=n−1\operatorname{rank}(A) = n -1 的情况。显然存在至少一个 n−1n-1 阶子式不为 00,故 rank⁡(A∗)≥1\operatorname{rank}(A^{*})\ge 1,接下来证明 rank⁡(A∗)≤1\operatorname{rank}(A^{*})\le 1 即可。

由于 AA∗=∣A∣I=0A A^{*}=|A|I = 0,故 rank⁡(A)+rank⁡(A∗)≤n\operatorname{rank}(A) + \operatorname{rank}(A^{*})\le n,由于 rank⁡(A)=n−1\operatorname{rank}(A) = n-1,故 rank⁡(A∗)≤1\operatorname{rank}(A^{*})\le 1,证毕。

P6

Statement

证明 Frobenius 不等式:

设 A,B,CA,B,C 分别为 m×n,n×k,k×sm\times n,n\times k,k\times s 矩阵,则 rank⁡(ABC)+rank⁡(B)≥rank⁡(AB)+rank⁡(BC)\operatorname{rank}(ABC)+\operatorname{rank}(B)\ge \operatorname{rank}(AB) + \operatorname{rank}(BC)。

注:当 B=InB=I_n 时,上式退化为 rank⁡(A)+rank⁡(C)≤rank⁡(AC)+n\operatorname{rank}(A)+\operatorname{rank}(C)\le \operatorname{rank}(AC) + n。

当 A=CA=C 为方阵且 B=Ak−1B =A^{k-1} 时,上式变为 rank⁡(Ak−1)−rank⁡(Ak)≥rank⁡(Ak)−rank⁡(Ak+1)\operatorname{rank}(A^{k-1})-\operatorname{rank}(A^k)\ge \operatorname{rank}(A^k)-\operatorname{rank}(A^{k+1})。即,次数越高,相邻两项的秩的差越小。

Solution

直接用分块初等变换即可。我们有

rank⁡(ABC)+rank⁡(B)=rank⁡[ABC00B]\operatorname{rank}(ABC)+\operatorname{rank}(B)=\operatorname{rank} \begin{bmatrix} ABC & 0 \\ 0 & B \\\end{bmatrix}

第二行左乘 −A-A 加到第一行,然后第二列右乘 CC 加到第一列:

[ImAIn][ABCB][IsCIk]=[−ABBCB]\begin{bmatrix} I_m & A \\ & I_n \\\end{bmatrix} \begin{bmatrix} ABC & \\ & B \\\end{bmatrix} \begin{bmatrix} I_s & \\ C & I_k \\\end{bmatrix} = \begin{bmatrix} & -AB \\ BC & B \\\end{bmatrix}

注意到 rank⁡[−ABBCB]≥rank⁡(BC)+rank⁡(AB)\operatorname{rank} \begin{bmatrix} & -AB \\ BC & B \\\end{bmatrix}\ge \operatorname{rank}(BC) + \operatorname{rank}(AB),证毕。


线代 A1 笔记 第 10 部分(矩阵逆/分块 习题课)
https://blog.imyangty.com/note-linear-algebra-a1/10/
Author
YangTY
Posted on
November 20, 2023
Licensed under